ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι απόψεις των bloggers που φιλοξενούνται στο in.gr δεν απηχούν κατ' ανάγκη την άποψη του in.gr. Η επιλογή των φωτογραφιών και των βίντεο γίνεται με αποκλειστική ευθύνη των bloggers. Εάν κάποιος θεωρεί ότι θίγεται από ανάρτηση κάποιου blog ή έχει οποιαδήποτε παρατήρηση, μπορεί να επικοινωνήσει με το in.gr.
 
Η Σημασία της Αποτυχίας

Η Σημασία της Αποτυχίας

Οικονομικές Αντιλογίες»

Δημοσίευση: 29 Μαρ. 2012  | Τελευταία ενημέρωση: 29 Μαρ. 2012

Dear Ms Πήρα 30 περίπου σχόλια στο ερώτημα που είχα θέσει αναφορικά με την Αξία των Προβλέψεων που διατυπώνει το ΔΝΤ και η Τρόικα για την ελληνική οικονομία. Μερικά είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα και ορισμένα χαρακτηρίζονται από διεισδυτικότητα. Κοινός τόπος στο περιεχόμενο των περισσότερων σχολίων είναι η παρατήρηση ότι πρόθεση του ΔΝΤ είναι να δημιουργήσει αισιοδοξία στην εγχώρια και διεθνή αγορά για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Υπάρχουν, μάλιστα, και βαθύτερες θέσεις που με βοήθησαν να σκεφτώ διαστάσεις που δεν είχα σκεφτεί πριν και γι’ αυτό ευχαριστώ τους συντάκτες των σχολίων.

Σχετικά με την αξία των προβλέψεων διακρίνω τρία επίπεδα: διοικητικό, οικονομικό και πολιτικό. Τονίζω, πάντως, ότι σκοπός του σημειώματος δεν είναι να ερμηνευτεί η αποτυχία των προβλέψεων, αλλά να συζητήσουμε τη σημασία της αστοχίας.

Προηγουμένως, όμως, θα ήθελα να σας περιγράψω την έκταση της αστοχίας των προβλέψεων. Θα το κάνω συγκρίνοντας τις προβλέψεις του Μνημονίου του Μαΐου 2010 με προβλέψεις του ΔΝΤ του Δεκεμβρίου 2011-Μαρτίου 2012 (Πίνακας 1).

Πίνακας 1. Προβλέψεις του IMF για την Ελλάδα: Μάιος 2010 και Φθινόπωρο 2011/Άνοιξη 2012

 

2009

2010

2011

2012

Πηγή

Ρυθμός Αύξησης Πραγματικού ΑΕΠ

-2,0%

-4,0%

-2,6%

1,1%

IMF Μάιος 2010

-3,3%

-3,5%

-6,8%

-4,8%

IMF Μάρτιος 2012

Πληθωρισμός (% μεταβολή του αποπληθωριστή του ΑΕΠ)

1,4%

1,2%

-0,5%

1,0%

IMF Μάιος 2010

2,8%

1,7%

1,6%

-0,7%

IMF Μάρτιος 2012

Ανεργία (%)

9,4%

11,8%

14,6%

14,8%

IMF Μάιος 2010

9,4%

12,5%

17,0%

IMF Δεκέμβριος 2011

Πρωτογενές Ισοζύγιο (% ΑΕΠ)

-8,6%

-2,4%

-0,9%

1,0%

IMF Μάιος 2010

-10,6%

-5,0%

-2,4%

-1,0%

IMF Μάρτιος 2012

Τρέχουσες Συναλλαγές (% ΑΕΠ)

-11,2%

-8,4%

-7,1%

-5,6%

IMF Μάιος 2010

-11,4%

-14,6%

-14,9%

-11,1%

IMF Δεκέμβριος 2011

Χρέος Δημοσίου Τομέα (% ΑΕΠ)

115,0%

133,0%

145,0%

149,0%

IMF Μάιος 2010

113,2%

131,4%

165,3%

159,7%*1

IMF Μάρτιος 2012


Πηγή: IMF Staff Report on the request for SBA (Μάιος 2010), IMF Fifth review under the SBA (Δεκέμβριος 2011), IMF, Debt Sustainability Analysis (Μάρτιος 2012).

*1 Μετά τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα (υποτίμηση ονομαστικής αξίας κατά 53% και μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους).


Είναι εντυπωσιακές οι αστοχίες. Προσέξτε ιδιαίτερα την απόκλιση στο ρυθμό μεγέθυνσης 2011-2012, στην ανεργία, στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και βέβαια στη σχέση χρέους και ΑΕΠ. Η απόκλιση στο τελευταίο αυτό μέγεθος είναι πολύ μεγάλη. Φανταστείτε μάλιστα να μην είχε πραγματοποιηθεί το PSI.

Αρχικά, υπάρχει ένα πρόβλημα διοικητικού τύπου. Βρισκόμαστε σε μία οικονομία (την ελληνική) που είναι σ’ ένα δρακόντειο οικονομικό πρόγραμμα ελέγχου της (Μνημόνια 1 + 2). Η μακροοικονομική διοίκηση της οικονομίας (όπως ασκείται από την Τρόικα) χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά υψηλή αποτυχία προβλέψεων. Εάν βρισκόμασταν σε οποιαδήποτε άλλη συλλογική οντότητα (π.χ. οικονομία, μεγάλοι οργανισμοί) και οι διοικούντες αποτύγχαναν σε τόσο μεγάλη έκταση, οι έχοντες την ευθύνη τους (δηλαδή, αυτοί που τους διορίζουν) θα έπρεπε να αναλάβουν τη δική τους ευθύνη απέναντι στους διοικούμενους (αλλοδαπούς και Έλληνες). Διότι οι έχοντες την ευθύνη των διοικούντων (ΔΝΤ, Ευρώπη) χρηματοδοτούν τα προγράμματα αυτά με χρήματα των διεθνών φορολογουμένων (διοικούμενων) και οι Έλληνες φορολογούμενοι (διοικούμενοι) υποφέρουν τα πάνδεινα. Συνεπώς, όλοι οι διοικούμενοι (Έλληνες και ξένοι) έχουν κάθε δικαίωμα να γνωρίζουν την αλήθεια και να υπάρχει διαφάνεια κριτικής και λογοδοσία. Άλλο είναι να λέμε ότι στο τέλος του 2011 βγαίνουμε από την κρίση και άλλο είναι να λέμε ότι θα βγούμε το 2017. Εάν δεν υπάρχει διαφάνεια και λογοδοσία στην αξιολόγηση της διοίκησης της οικονομίας, πού θα υπάρχει; Η εξήγηση που συχνότατα αναπτύσσεται ότι τελικά οι διοικούμενοι (πολιτική ηγεσία στην Ελλάδα και πολίτες) είναι υπεύθυνοι για την αποτυχία, προφανώς δεν ευσταθεί, διότι η όποια έλλειψη συνεργασίας τους (που εγώ θα δεχθώ ότι υπάρχει) είναι μέρος του προβλήματος. Συνεπώς, το πρόβλημα ξαναγυρνάει εκεί που ξεκίνησε: στην αξιολόγηση της ικανότητας διοίκησης της οικονομίας και κατ’ επέκταση της ικανότητας της πρόβλεψης.

Σε οικονομικούς όρους: Ένα βασικό ζητούμενο της εφαρμογής προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής είναι η δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης στην εγχώρια και διεθνή οικονομία. Μία συνεχής αποτυχία ελέγχου της οικονομίας, ας μην ξεχνάμε ότι αυτό δείχνει η συνεχής αποτυχία της προβλεψιμότητας, κάθε άλλο παρά συντελεί στη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης. Γι’ αυτό και ο Γ.Γ. του ΟΟΣΑ, A. Guria, ξεκαθαρίζει ότι «για να λειτουργήσουν οι διαρθρωτικές μεταβολές σε μία οικονομία είναι βασικό να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη» (27/3/2012). Γι’ αυτό εξάλλου παρατηρείται σε όλο αυτό το διάστημα μία συνεχής εκροή κεφαλαίων από την Ελλάδα και σχεδόν συνεχής αύξηση των bid spreads των ελληνικών ομολόγων. Το κυριότερο, μάλιστα, είναι ότι και οι τιμές των νέων ομόλογων που αντηλλάγησαν με τα παλαιότερα στο PSI συνεχώς ανέρχονται (παρόλη την τεχνική ερμηνεία που έχει δοθεί ότι αυτό οφείλεται στην παρελθούσα πτώχευση). Τελικά πολύ φοβάμαι ότι λίγοι στην Ελλάδα και στο εξωτερικό πιστεύουν τις παραπάνω εκτιμήσεις για την πορεία της ελληνικής οικονομίας και αυτό είναι εξαιρετικά ανησυχητικό.

Σε πολιτικό επίπεδο: Αυτή η συνεχής αποτυχία πρόβλεψης φορτώνει το πολιτικό προσωπικό της χώρας με μία ουσιαστική ευθύνη αποτυχίας της ασκούμενης πολιτικής. Να τοποθετήσω το θέμα διαφορετικά. Εάν το τέλος του 2012 συνειδητοποιήσουμε ότι ο πραγματικός ρυθμός της μεγέθυνσης της χώρας είναι, π.χ., -6,5% αντί του -4,8% που τώρα προβλέπεται (προβλεπόταν -3,5% πριν μερικούς μήνες) δε θα σκεφτεί ο κόσμος ότι η ελληνική πολιτική διοίκηση (και μάλιστα η νέα που θα προέλθει από τις εκλογές) απέτυχε; Μήπως οι ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις του τελευταίου τριμήνου του 2011 θα έπρεπε να ερμηνευθούν ως έκφραση της αδυναμίας της πολιτικής διοίκησης να ελέγξει την οικονομία, καθώς, ενώ προβλεπόταν για το 2011 μια ύφεση της τάξης του 2,6%, φθάσαμε σε ύφεση 7%! Εξάλλου, αυτή η συνεχής αποτυχία των προβλέψεων φέρνει φυσιολογικά στην επιφάνεια ως κυρίαρχο ζήτημα και ως βασικό πολιτικό δίλημμα το «μνημόνιο ή αντιμνημόνιο» αποσπώντας την προσοχή μας από το κυρίαρχο πρόβλημα που αφορά στο ξενοκοίταγμα μίας μεγάλης μερίδας της κοινωνίας σε κάτι άλλο εκτός της ευρωπαϊκής πορείας. Επίσης σε πολιτικό επίπεδο δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για τον εξαναγκασμό του πολιτικού προσωπικού σε μία συνεχή «επαναστατική γυμναστική» με επώδυνες ασκήσεις δικαιολόγησης καταστάσεων και λήψης συνεχών συμπληρωματικών μέτρων.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι η συνεχής αποτυχημένη πρόβλεψη των εξελίξεων στην οικονομία μεγεθύνει το πρόβλημα του πολιτικού ελέγχου της που είναι μία από τις βασικές αιτίες απώλειας της πολιτικής εμπιστοσύνης (υπερτερούν το «κανένας» για να μας κυβερνήσει των δημοσκοπήσεων και η μεγάλη αποχή) και άρα αποδιάρθρωσης του πολιτικού σκηνικού. Χωρίς όμως οργανωμένη πολιτική διοίκηση δεν πρόκειται να υπάρξει καμία ανάκαμψη. Η έξοδος από την κρίση (που θα απαιτήσει αρκετά χρόνια ακόμα) θα προκύψει με βάση την οργανωμένη πολιτική τάξη (που με το χρόνο και την παιδεία θα βελτιώσει την ποιότητά της) και ποτέ ξανά από κάποιον «φωτισμένο σωτήρα» που θα προκύψει από μία πιθανή απώλεια του ελέγχου της οικονομίας και κοινωνίας.

 

Π.Ε. Πετράκης

Καθηγητής ΕΚΠΑ

 
 

Τα σχόλιά σας

  • Η αποτυχία των προβλέψεων

    Από την εμπειρία μου από την λειτουργία της Ε.Ε (συμμετείχα σε επιτροπές εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και του Συμβουλίου, αλλά και ως επιθεωρητής για την εφαρμογή προγρμμάτων στον τομέατου Υπουργείου Γεωργίας) διαπίστωσα ότι το κύριο και το μόνο μέλημα των υπαλλήλων (υψηλόβαθμων και χαμηλόβαθμων) της Ε.Ε αλλά και άλλων οργανισμών είναι να διαφυλάξουν τη θέση τους. Στα πλαίσια αυτά ουδέποτε έχουν παραδεχθεί λάθος εκτιμήσεις και λάθος σχεδιασμούς. Όταν πέφτουν έξω η απάντηση πάντοτε και για όλα τα θέματα είναι στερεότυπη ' ο σχεδιασμός είναι καλός αλλά δεν εφαρμόστηκε' και αγνοείτε παντελώς ότι ο σχεδιασμός οποιουδήποτε μέτρου πρέπει πρωτίστως να λαμβάνει υπόψη την δυνατότητα εφαρμογής του . #0001

  • Πού το περίεργo;

    Αυτές οι προβλέψεις στηρίζονται σε κάποιες προυποθέσεις. Και οι προυποθέσεις αυτές απλώς δεν υλοποιούνται για τους γνωστούς λόγους. Αυτό που βλέπουμε ως αστοχία στην πρόβλεψη του χρέους είναι αστοχία ως προς την περικοπή εξόδων του δημοσίου, πάταξη φοροδιαφυγής, μείωση δημοσίων υπαλλήλων κοκ. Το ενδιαφέρον είναι γιατί το ΔΝΤ κάνει μή ρεαλιστικές προβλέψεις; Όλοι καταλάβαιναν οτι θα υπάρξει κουρεμα, όπως όλοι καταλαβαίνουν οτι θα υπάρξει τρίτο πακέτο και πιθανή συμμετοχή της ΕΚΤ στο νέο κούρεμα. Προφανώς όμως το ΔΝΤ (και η Ευρώπη) δεν μπορούν να αποδεχτούν δημόσια κάτι τέτοιο γιατί έτσι και θα το επιταχύνουν, θα το επιδεινώσουν και θα βλάψουν την (όποια) προσπάθεια προσαρμογής γίνεται.. #0002

  • Κωστας

    Οσο για το τι εννοεί κανεις διαρθρωτικές μεταβολές, αυτό δεν είναι αναγκαστικά μειωση μισθολογικού κόστους, αφού το βασικό προβλημα ανταγωνιστικότητας δεν ειναι μισθολογικό(αν ηταν ετσι το Αφγανισταν θα ήταν η πιοα νταγωνιστικήχωρα), αλλά κυρίως πρόβλημα οτι το νομικο πλαισιο αλλαζει οποτε φυσαει ο ανεμος. Ενω τι ειδους εμπιστοσύνη να υπάρχει σε μιά χώρα όπου το κράτος επεμβαίνει με νόμο σε ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ συμβάσεις; Εσεις θα επενδύατε η θα θελατε να εργαστείτε σε τάτοιο κράτος; #0003

  • Πόσο χρόνο;

    "Η έξοδος από την κρίση (που θα απαιτήσει αρκετά χρόνια ακόμα) θα προκύψει με βάση την οργανωμένη πολιτική τάξη (που με το χρόνο και την παιδεία θα βελτιώσει την ποιότητά της)" Μονο που επί 35 χρόνια δεν το εκανε. Τι σας κάνει να πιστεύετε ότι θα ο κάνει "με το χρόνο"(πόσο χρόνο; 5 χρόνια; μια δεκαετία; εναν αιώνα;) και την παιδεία(ποιά παιδεία;) Μιλάμε για μιά πολιτική τάξη της οποίας η ιδεα του σεβασμού στα χρήματα φορολογουμένων καί δανειστών είναι μεσα στην κρίση, με διαδικασίες εξπρες να επενδύσει σε μιά ...παραγωγική δραστηριότητα όπως η ... κατασκευή τζαμιού! #0004

Πείτε την άποψή σας έως 700 χαρακτήρες με κενά (spaces)

Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά

 

Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το in.gr δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται. Αν έχετε οποιαδήποτε παρατήρηση, μπορείτε να την καταγράψετε στην δικτυακή σελίδα: support.in.gr

Περιγραφή

Το blog Οικονομικές Αντιλογίες έχει ως στόχο το σχολιασμό της επικαιρότητας μέσα από το πρίσμα της πολιτικής οικονομίας. Στο blog αυτό τα οικονομικά αξιοποιούνται ως κοινωνική επιστήμη με την ευρύτερη έννοια. Επιχειρείται η ανάλυση της αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε συγκεκριμένα οικονομικά γεγονότα και στα πολιτικά και κοινωνικά τεκταινόμενα. Η προσέγγιση των θεμάτων γίνεται μέσα από την κοινωνική οπτική του συγγραφέα και της ερευνητικής του ομάδας.

Tελευταία σχόλια

  • Ενας "ξένος" ΕΛΛΛΗΝΑΣ

     

    Οταν πριν από καιρό διάβασα τυχαία το πρώτο σας κείμενο (δεν ξέρω εάν είχαν προ

    Αντώνης Κίσαμος
  • Ελληνόφωνε Άγγλε..

     

    .. καλώς να μας έρθεις και να εισπράξεις απο την Ελλάδα και τους Έλληνες τα κέρ

    Ο Αγγλόφωνος Έλληνας
  • ΦΕΎΓΕΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ

     

    Φεύγει ο χρόνος Φεύγει ο χρόνος σαν νεράκι, φεύγει και γίνεται το χτες. Ο ήλιος

    Γιώργος Ι. Μποτής